Các em học thơ Đường thất ngôn bát cú cần nắm được mấy vấn đề cơ bản sau đây:

   I.  NIÊM:  Niêm, từ Hán Việt có nghĩa là dính (niêm phong , con niêm), trong phép làm thơ Đường luật thì các câu niêm với nhau phải có cùng loại thanh (ùng mang thanh trắc hết , hoặc cùng mang thanh bằng hết).Ta có :

  Câu 1 niêm với câu 8.  Câu  2 niêm với câu 3.  Câu  4 niêm với câu 5.  Câu  6 niêm với câu 7. Để  bớt sự gò bó khắt khe ,  có quy định : “ Nhất, tam, ngũ  bất  luận. Nhị, tứ, lục  phân minh ” có nghĩa là: các tiếng lẽ trong câu như các tiếng thứ 1, 3,  5 không  nhất thiết  phải răm rắp  thật đúng thanh bằng trắc; nhưng các tiếng chẵn như các tiếng thứ  2, 4 ,6  dứt khoát phải triệt để đúng loại thanh (bằng, trắc)

 II.  LUẬT:  Nếu  tiếng thứ 2  của câu thứ 1 (và câu thứ 8) có thanh bằng thì bài thơ theo luật bằng . Nếu tiếng thứ 2 của câu thứ 1 có thanh trắc thì bài thơ theo luật trắc .                   

Bài thơ theo luật bằng có quy định như sau :

-Tiếng thứ 2 và tiếng thứ 6 của câu thứ 1 và câu thứ 8  đều có thanh bằng, tiếng thứ 4 có thanh trắc (B-T-B)

-Tiếng thứ 2 và tiếng thứ 6 của câu  thứ 2 và câu thứ 3 ngựơc lại có thanh trắc, tiếng thứ 4 có thanh bằng (T-B-T )

-Tiếng thứ 2 và tiếng thứ 6  của câu  thứ 4 và câu thứ 5 trở lại như câu thứ 1 và câu thứ 8 (có thanh bằng), tiếng thứ 4 cũng vậy  (có thanh trắc )(B-T-B)

-Tiếng thứ 2 và tiếng thứ 6 của câu  thứ 6 và câu thứ 7  cùng có thanh  trắc , tiếng thứ 4 có thanh bằng (như các câu  thứ 2 và câu thứ 3)(T-B-T)

Bài thơ theo luật trắc:  

 Thực hiện trái ngược với thơ làm theo luật bằng

- Các tiếng thứ 2 và thứ 6 của câu thứ nhất  và câu thứ 8 có thanh trắc , tiếng thứ 4 có thanh bằng (T-B-T )

- Câu thứ 2 và câu thứ 3 thực hiện ngược lại ( B-T-B )

- Câu thứ 4 và câu thứ 5 thực hiện như câu thứ 1 và câu thứ 8 (T-B-T )

- Câu thứ 6 và câu thứ 7 thực hiện như câu thứ 2 và câu thứ 3 ( B-T –B )

      Nói tóm lại:

- Các câu thứ 1, 4, 5, 8 có thanh trong các tiếng chẵn giống nhau

- Các câu thứ  2, 3, 6, 7 có thanh trong các tiếng chẵn giống nhau

- Các tiếng thứ 2 và thứ 6 có thanh giống nhau , tiếng thứ 4 nằm ở giữa có thanh ngược lại (   theo quy định :   B-T-B    hoặc    T-B-T  )

III. VẦN:

       Thơ Đường luật THẤT NGÔN BÁT CÚ có 8 câu 5 vần . Vần vào tiếng cuối (tiếng thứ 7) của các câu thứ 1,2,4,6,8. Có chính vận và thông vận. Chính vận là các tiếng bắt vần với nhau phải cùng vần. Thông vận là các tiêng bắt vần với nhau có thể có vần gần gống nhau  như : an , ăn , ân , ang ….;  oi, ôi, ơi ..; ui , ưi…vv..

 IV. ĐỐI: 

          Khó nhất trong thể thơ Đường luật là phải đối cho thật chỉnh .Đối theo từng cặp từ chan chát  ,trái nghĩa với nhau và phải cùng từ loại (danh từ đối với danh từ , động từ đối với động từ ….) từ thuần Việt đối với từ thuần Việt, từ Hán Việt đối với từ Hán Việt…..

Sau này thoáng hơn người ta chấp nhận đối theo cụm từ hoặc có thể đối ý; có thể  tá đối  không nhất thiết phải chỉnh đối. Do phạm vi bài viết  là chỉ tóm lược những nét cơ bản  của thơ Đường luật nên tôi  chỉ nói lướt qua thôi. Khi đối   thì 2 câu thực (câu thứ 3 thứ 4) đối với nhau; 2 câu luận  (câu thứ 5, thứ 6  đối với nhau .

 V. PHÂN ĐOẠN

         Trong thơ Đường luật, chia ra 4 cặp câu: đề , thực , luận , kết :

          Đề  (Câu thứ 1 và câu thứ 2) :   Mở bài, giới thiệu sự việc ….

          Thực (Câu thứ 3 và câu thứ 4): Tả thực sư việc , nêu cảnh thực …..

          Luận (Câu thứ 5 và thứ 6): Bàn luận, lý giải , trần tình,  phân bua ….

          Kết (Câu thứ 7 và câu thứ 8) : Kết luận , nêu cảm xúc ….

        Thơ Đường luật là thể thơ bác học, cầu kỳ và rất gò bó. Để hiểu và vận dụng làm thơ Đường luật không dễ dàng, đòi hỏi người làm thơ phải tốn hao khá nhiều thời giờ để lập ý, cấu tứ  vắt óc tìm từ và  đúng luật hài thanh để có tính nhạc trong thơ. Tuy nhiên nếu đã quen thuộc thì làm thơ Đường là  một thú chơi tao nhã, quyến rũ như chơi cây kiểng, non bộ…. có thể di dưỡng tinh thần và rèn tính kiên nhẫn, thận trọng và nhiều đức tính khác.

Bài viết chắc còn nhiều thiếu sót mong quý bạn bỏ qua cho.

                                                     (Sưu tầm)