Phải nuôi sống nhiệt tâm của thầy
(NHÂN ĐỌC BÀI VIẾT: “CON ĐƯỜNG ĐỔI MỚI CĂN BẢN PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC VĂN” CỦA G.S. TRẦN ĐÌNH SỬ)
Là một giáo viên dạy - học Văn bậc PTTH, trước hết, tôi xin chia sẻ những kinh nghiệm và cách nhìn nhận của thầy về quan niệm đổi mới phương pháp dạy - học văn mà thầy đã nêu. Đúng là thế hệ của tôi, trước tôi và sau tôi đã từng và đang phải học văn bằng các thế bản văn học. ở bài viết này, tôi xin phép được gọi thầy bằng thầy cho những giờ học văn say sưa qua hàng loạt các thế bản văn học từ các sách tham khảo văn do thầy viết. 
 Là một học trò thế hệ cũ nhưng là một giáo viên thế hệ mới, tôi biết thời gian gần đây, từ viết sách, nghiên cứu, cho đến dạy - học các nhà giáo dục liên tục kêu gọi đổi mới phương pháp. Tôi cũng có đôi chút nhìn nhận và suy ngẫm về quá trình đổi mới dạy - học văn hiện nay. Qua bài viết này, tôi có chút nhận định khái quát như sau:
Đổi mới như thế nào qua đánh giá chất lượng giờ dạy thao giảng của giáo viên?
Là người trực tiếp đứng lớp, tôi nhận thấy quan điểm đổi mới lớn nhất mà các nhà giáo dục đánh giá chất lượng giờ dạy của giáo viên hiện nay là các bài giảng sử dụng phương tiện dạy - học hiện đại. Dạy -  học phải bằng giáo án điện tử mới là đổi mới; trong giờ học phải có kèm theo tranh ảnh, phim, giọng đọc thơ của một nghệ sĩ nào đó minh hoạ thì mới được đánh giá là đổi mới.
Tôi không bài xích những phương tiện dạy - học hiện đại. Nhưng nên chăng chúng ta chỉ nên xem đó là những phương tiện dùng để hỗ trợ cho quá trình dạy - học chứ không phải là một phương tiện dùng để đo quá trình đổi mới phương pháp dạy - học?
Trong một giờ học, nếu ngưòi dạy biết sử dụng phương tiện dạy - học hiện đại hỗ trợ cho bài giảng văn thì sẽ có tác dụng rất hiệu quả cho việc giúp người học tái hiện sinh động không gian nghệ thuật của tác phẩm. Ngược lại, nếu người dạy sử dụng phương tiện hỗ trợ một cách lạm dụng thì phương tiện dạy - học hiện đại như trình chiếu các giáo án điện tử chỉ có mỗi phần tác dụng là thay thế cho việc ghi bảng, hoặc như khi đưa ra các tranh ảnh hay thước phim minh hoạ về tác giả, nội dung tác phẩm cũng chỉ nhằm đạt đến giải đáp thỏa mãn những tò mò của người học về chuyện bên lề tác phẩm chứ không có tác dụng giúp cho người học có được sự rung cảm trước tác phẩm.
Tôi đồng ý với thầy Trần Đình Sử trong con đường căn bản đổi mới phương pháp dạy - học văn là phải bám sát văn bản văn học. Văn bản văn học là thế giới nghệ thuật ngôn từ mà nhà văn gửi gắm ý đồ nghệ thuật của mình trong đó. Khi giáo viên giúp học trò giải mã được thế giới nghệ thuật ngôn từ của nhà văn chính ngay trên bề mặt của văn bản văn học thì học trò mới có thể cảm nhận được tác phẩm bằng sự rung cảm thực sự chứ không phải bằng những rung cảm vay mượn của thầy cô hay sách tham khảo
Nói về phương pháp, thiết nghĩ, không có phương pháp dạy - học nào được xem là tối ưu, là vạn năng. Trong một giờ học văn giáo viên phải sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy - học cho phù hợp với từng nội dung, từng bài giảng.
Trả tác phẩm văn học về cho người học theo tôi là một trong những giải pháp phù hợp cho quá trình đổi mới phương pháp. Để làm được điều này, giáo viên phải làm việc ngoài giờ dạy nhiều hơn. Trên lớp, vai trò của thầy chủ yếu chỉ là người tổ chức, hướng dẫn người học giải mã các biểu tượng nghệ thuật mà nhà văn muốn truyền tải dựa trên đọc hiểu văn bản.
 
Với mỗi thể loại và tác phẩm mà thầy phải có những cách trả bài cho trò khác nhau. Trong quá trình trả bài cho trò, nếu thầy sử dụng nhịp nhàng các phương pháp thì sẽ giúp cho trò không những hiểu mà còn yêu thích và cảm nhận được vẻ đẹp của văn học, của nghệ thuật ngôn từ. Hướng dẫn cho học trò một phương pháp đọc để học trò có cơ hội sống, thể nghiệm, tìm hiểu, đánh giá, rồi tự mình rút ra kết luận về tư tưởng, tình cảm của tác phẩm cũng giống như hướng dẫn cho học trò cách tìm đường về nhà vậy. Nếu ví như trò lạc vào một nơi xa lạ, giữa một biển người mênh mông ta đưa trò về nhà thay vì chỉ cho trò cách tự tìm đường về thì mãi mãi về sau trò cũng không biết đường về nhà nếu như trò lại lạc vào nơi đó lần nữa, dạy học mà cung