Để được nhận 30 triệu đồng tiền hỗ trợ của nhà nước, nhiều hộ dân nghèo ở xã Đức Lâm đã phải thế chấp đất đai, vay mượn tiền để xây nhà mới. Nhưng nhà xây xong đã lâu, nợ tháng nào cũng mất lãi mà xã vẫn không trả tiền!

Gần đất xa trời vẫn nợ
Suốt gần 4 năm qua, cụ Nguyễn Thị Hạnh, 81 tuổi, trú thôn 7, xã Đức Lâm, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) là một trong những người sống cảnh cùng cực nhất ở xã Đức Lâm. Cái khổ của cụ Hạnh bắt nguồn từ căn nhà xây mà xã đã động viên cụ gắng sức xây sau trận lũ lịch sử 2010. Cơn lũ năm ấy nhà cụ Hạnh bị cuốn trôi sạch. Thương mẹ nhưng mấy đứa con gái của cụ cũng chẳng làm được gì. Khi xóm, xã lập danh sách hỗ trợ làm nhà, 100% hộ dân trong xóm đề nghị cho cụ được hưởng đầu tiên.
 
Cụ Nguyễn Thị Hạnh, 81 tuổi, sống cảnh nợ nần đầm đìa vì trót xây nhà mới
Cụ Nguyễn Thị Hạnh, 81 tuổi, sống cảnh nợ nần đầm đìa vì trót xây nhà mới

Mắt mờ, sống cảnh khó khăn, khi tận mắt thấy mình có tên trong danh sách 8 hộ dân được nhận 30 triệu đồng để làm nhà, cụ Hạnh mừng khôn xiết. Xã hứa, cụ xây nhà xong sẽ chi trả tiền ngay. Nghĩ có khoản tiền 30 triệu của nhà nước hỗ trợ, cụ Hạnh đã nhờ con gái vay mượn ngân hàng, hàng xóm dựng căn nhà cấp 4 hết gần 80 triệu đồng. Oái ăm thay, nhà xây xong, nợ chồng chất nhưng tháng này qua tháng khác chính quyền xã Đức Lâm không bàn giao số tiền 30 triệu đồng được hỗ trợ cho cụ. Cuộc sống vốn đã cơ cực nay lại càng khốn đốn hơn bởi khoản nợ xây nhà lên đến hàng chục triệu đồng.

Nợ nần chồng chất cụ Hạnh đã nhiều lần lên xã đòi quyền lợi chính đáng của mình. Năm lần bảy lượt gõ cửa chính quyền, cuối cùng cụ Hạnh cũng được xã cũng buộc phải chi trả tiền cho cụ. Nhưng thay vì chi cả 30 triệu đồng cho cụ trả nợ, xã chỉ trả cho cụ 10 triệu đồng. “Bị tui vặn chuyện sao giữ lại của tui 20 triệu đồng, cán bộ chi trả nói cứng, trước có hứa như thế, nhưng giờ xã đã thống nhất lại, chỉ trả cho mỗi hộ 10 triệu thôi. Nếu tôi không nhận họ dọa cắt” – cụ Hạnh thuật lại.
 
Không chỉ cụ Hạnh khốn đốn mà con gái cụ là chị Nguyễn Thị Hoa cũng liên lụy đủ đường. Ngày cụ Hạnh xây nhà chị Hoa đã cầm bìa đất vay ngân hàng cho mẹ 30 triệu đồng, rồi vay thêm 10 triệu đồng của bà con lối xóm. Chị Hoa hi vọng số nợ trên chị sẽ trả khi mẹ có nguồn hỗ trợ của nhà nước. Nhưng đã 4 năm rồi khoản nợ trên vẫn cứ treo lơ lửng trên đầu chị. Suốt 4 năm, không lương thưởng, chỉ bám trụ 2 sào ruộng, nhưng hàng tháng chị Hoa vẫn phải đều đặn trả gần 400.000 tiền lãi suất cho ngân hàng. “Nếu sắp tới xã không trả tiền cho mẹ chắc mẹ con chị sẽ ôm nhau mà chết thôi, khổ quá đi rồi các chú ạ” - chị Hoa đầm đìa nước mắt.
 
Chị Hoa khóc nức nở trước số tiền vay nợ cho mẹ xây nhà chưa trả được
Chị Hoa khóc nức nở trước số tiền vay nợ cho mẹ xây nhà chưa trả được

Bà Phan Thị Ngụ ở thôn 7, xã Đức Lâm năm nay đã 75 tuổi cũng rơi vào cảnh khốn đốn khi bị xã chặn mất số tiền 20 triệu đồng. Bản thân bà bị nặng tai nên nghe câu được câu mất. Chồng bà suốt ngày đau ốm, bệnh tật, các con thì không có việc làm. Mọi sinh hoạt, nỗi lo miếng cơm manh áo một mình bà lo toan. Năm 2010, gia đình bà được nằm trong danh sách 8 hộ được hỗ trợ xây dựng nhà ở của Chính phủ. Thế nhưng đến mãi năm 2012 sau nhiều lần lên xã gia đình bà mới được trả 10 triệu đồng.

Bà Ngụ sụt sùi: “Lúc đó họ nói tôi cứ xây nhà đi, sau khi xây xong, xã sẽ xuống đưa tiền thanh toán. Lúc đầu tôi không dám làm vì không có tiền nhưng rồi các con, hàng xóm bảo có nhà nước hỗ trợ thì cố gắng xoay xở mà làm. Được bà con lối xóm cho mượn 30 triệu, tôi mượn thêm ngân hàng 10 triệu tính làm cái nhà tạm tạm cho các con sau này. Sau khi làm xong nhà mãi không thấy xã xuống giao tiền, tôi lên hỏi xã thì họ cứ lần lữa mãi. Tôi lại lên huyện, rồi xuống xã nhiều lần họ đưa cho tôi 10 triệu”.

Ăn chặn cả tiền của gia đình liệt sỹ

Đau đớn hơn, trong số những trường hợp bị chính quyền xã Đức Lâm chặn mất tiền hỗ trợ xây dựng nhà sau cơn lũ 2010 là các gia đình có công với cách mạng. Đơn cử như hộ gia đình bà Nguyễn Thị Xuân, vợ liệt sỹ Hồ Mạnh Đào, có chồng hy sinh, các con đều vất vả khó khăn nên bao năm rồi bà Xuân sống trong cảnh túng thiếu. Với bà có được căn nhà cấp 4 đủ để chui ra chui vào, có nơi thờ tự người chồng quá cố là một niềm mơ ước. 
Anh Hồ Mạnh Dương nhiều lần đi đòi tiền cho mẹ không được
Anh Hồ Mạnh Dương nhiều lần đi đòi tiền cho mẹ không được

Sau trận lũ năm 2010, bà có tên trong danh sách 8 hộ trong xã được nhận số tiền hỗ trợ 30 triệu đồng của Chính phủ để xây nhà mới. Chưa có tiền ngay, nhưng lời hứa chắc như đinh đóng cột của chính quyền xã khiến bà Xuân tin tưởng nhờ con trai vay mượn để kịp xây nhà mới. “Họ nói sẽ chi trả khi trên rót tiền về. Nếu không xây kịp thời xã sẽ cắt, chuyển hộ khác. Tui lo nên vay mượn thêm. Chỉ vài tháng sau thì căn nhà mới được hoàn thành” – bà Xuân kể.

Niềm vui có căn nhà mới không kéo dài được lâu bởi tiền nợ xây nhà đến ngày trả bà chưa thể lo liệu. Trong khi đó chính quyền xã Đức Lâm lờ hẳn khoản tiền đã hứa. Đấu tranh mãi, cuối năm 2011 bà mới được chính quyền xã Đức Lâm chi trả cho 10 triệu đồng. “Họ nói với tui tạm thời nhận chừng đó, tiền xã chưa có. Uất nghẹn lắm, nhưng tui cũng đành phải chờ” – bà Xuân tức tưởi kể.

Thấy mẹ đã ốm yếu lại sống trong nợ nần, dằn vặt, con trai của bà là anh Hồ Mạnh Dương đã nhiều lần thay mẹ đi đòi quyền lợi. Anh Dương đã không ít lần bị xã dọa dẫm. “Có lần ông Chủ tịch xã nói với tôi, tiền hỗ trợ dành cho mẹ tôi chỉ có chừng đó, xã không trả nữa. Nếu còn đòi hỏi xã sẽ trả lại cho huyện, khi đó sẽ mất tất cả tiền hỗ trợ” – anh Dương thuật lại.

Trường hợp hộ gia đình ông Đinh Sỹ Cương cũng ở xóm 1 cũng không kém uất ức. Ông Cương - 1 trong 8 hộ được nhận 30 triệu tiền hỗ trợ xây nhà ở Đức Lâm có bố là liệt sỹ, thuộc diện hộ khó khăn, vợ mất đã lâu. Ngay sau khi được xã động viên ông đã tiến hành xây nhà. Xây xong nhà, ông chẳng thấy xã chi trả tiền cho mình nên nhiều lần lên xã hỏi. Như các hộ dân khác, ông luôn bị xã né chuyện thanh khoản. Bệnh tật, buồn lo chuyện nợ nần, ông Cương đã mất sau đó không lâu, bỏ lại căn nhà mới xây chưa lấy được tiền từ xã.

Khi chúng tôi đang tiếp xúc tìm hiểu cuộc sống của những người dân bị chính quyền xã Đức Lâm xà xẻo mất tiền hỗ trợ xây nhà thì nhận được tin từ một cán bộ huyện Đức Thọ cho biết, huyện vừa có chỉ đạo khẩn buộc chính quyền xã bằng mọi cách sớm trả lại tiền cho các hộ dân nói trên, đồng thời chỉ đạo xử lý nghiêm cán bộ để xảy ra sai phạm.

Nghe thông tin trên, chưa rõ thực hư ra sao nhưng nhiều hộ dân đã mừng rơi nước mắt.