Bạn sẽ bảo câu hỏi của tôi thật cũ khi mà đã có rất nhiều bài viết, nhiều diễn đàn đặt vấn đề, phân tích, tranh luận về việc soạn giáo án đánh máy hay soạn giáo án viết tay và cũng đã có những quyết định phải sửa đổi vì những lý lẽ thật xác đáng. Nhưng câu hỏi của tôi sẽ không thừa khi mà trường tôi vừa quyết định cấm giáo viên soạn giáo an đánh máy. Thiết nghĩ quết định ấy thật phi lý khi mà Bộ GD đang triển khai đẩy mạnh phát triển CNTT trong trường học, khi mà mọi người đang hướng tới những gì được gọi là tiến bộ. Vẫn biết quyết định được nhà trường đưa ra là nhằm ngăn chặn tình trạng "đạo giáo án" của một số giáo viên nhưng vì thế mà cấm giáo viên soạn giáo viên soạn giáo án đánh máy thì thật "hạ sách". Đã có một số phòng GD, sở GD đưa ra quy định "Chỉ chấp nhận cho giáo viên soạn giáo án đánh máy nếu giáo viên có chứng chỉ tin học và máy tính riêng", có thể quyết định ấy cũng chưa thật tốt nhưng dù sao cũng tốt hơn việc cấm giáo viên soạn giáo án đánh máy. Bạn có biết sau quyết định ấy, trong trường tôi ai la người vui nhất, ai là người buồn nhất? Người vui và hả hê nhất là những giáo viên chưa từng gõ tay lên bàn phím. Còn người buồn nhất là những người đã từng mất ăn, mất ngủ vì Word, Excel, là người đã từng phải dành dụm từng đồng lương ít ỏi để mua máy tính nay có nguy cơ xếp góc hay cũng chỉ để nghe nhạc, chơi game và soạn 2 tiết dạy trình chiếu theo quy định của nhà trương. Người buồn nhất còn phải kể đến những người đang lo cho nguy cơ phá sản của "Năm CNTT".

Ngày nay CNTT đóng một vai trò rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành giáo dục và đào tạo. Ai cũng biết rằng nó là một trong những công cụ hiện đại và rất tốt phục vụ cho quá trình soạn giảng và lên lớp của giáo viên. Do tiện ích của việc sử dụng giáo án vi tính và giáo án điện tử, nhiều giáo viên đã và đang rất quan tâm đến hai loại hình giáo án này.

Nắm bắt được nguyện vọng cũng như lợi ích chính đáng đó, ngay từ đầu năm học nhà trường đã cho giáo viên đăng kí soạn bài trên máy vi tính. Nhà trường cũng yêu cầu rằng:

- Việc soạn bài trên máy vi tính chỉ áp dụng cho nhưng giáo viên đã biết sử dụng máy tính. Không chấp nhận việc nhờ người khác soạn hộ rồi in ra để lên lớp.

- Cho phép giáo viên được tham khảo giáo án của người khác, trên cơ sở đó điều chỉnh nội dung và PPDH cho phù hợp với điều kiện và đối tượng học sinh của khối, lớp mình dạy.

- Giáo viên phải cam kết việc soạn bài trong máy vi tính là nhằm tạo thuận lợi cho giáo viên có thời gian để nghiên cứu tài liệu vì vậy về mặt chất lượng giáo dục không được phép thấp hơn sử dụng giáo án viết tay.

Có ý kiến cho rằng một khi giáo viên đã có giáo án cũ thì năm học sau họ chỉ cần in ra là xong hết và đôi khi không cần đọc lại trước khi lên lớp. Cho nên đề nghị không cho giáo viên soạn bài bằng máy vi tính mà buộc họ phải soạn bằng bút mực để cho “nhớ” bài giảng. Quan điểm này là hoàn toàn không hợp lý vì nhiệm vụ của giáo viên là phải xem bài (sách giáo khoa, giáo án,...) trước khi lên lớp cho dù giáo án đó được viết tay hay bằng máy vi tính, cho dù giáo viên đó đã giảng dạy lâu năm hay mới vào nghề. Hơn nữa, có giáo án cũ (trong máy vi tính) để in ra và xem trước khi lên lớp tiết kiệm cho họ bao nhiêu thời gian ngồi viết. Thời gian đó dành để đầu tư vào lĩnh vực khác của chuyên môn sẽ tốt hơn.

Để tránh phòng tránh những tiêu cực trong việc sử dụng giáo án, Hiệu vụ nhà trường và các Tổ trưởng cần theo dõi và có cách quản lý chuyên môn hợp lý (có thể kiểm tra, thanh tra, dự giờ đột xuất, đối chất, so sánh, đối chiếu...) để loại trừ chứ không nên cấm toàn bộ giáo viên soạn giảng bằng máy vi tính chỉ vì lý do sợ giáo viên sao chép của nhau.

Như vậy việc soạn giảng bằng máy vi tính và giáo án điện tử là phù hợp với xu thế hiện đại hoá ngành giáo dục nước nhà. Nhà trường luôn khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên có thể sử dụng giáo án vi tính và giáo án điện tử trong quá trình giảng dạy.

Do trình độ và kỉ năng sử dụng máy vi tính của giáo viên thời gian đầu chưa nhiều, nên việc soạn bài trong máy vi tính đang ở mức động viên khuyến khích, sắp tới thì đây là một yêu cầu bắt buộc. 

Cũng cần nhận thức rằng, giáo án chỉ là công cụ, là phương tiện dạy học. Vì vậy không nên quá coi nặng về hình thức mà điều cốt lõi là chất lượng, là sảm phẩm giáo dục mà giáo viên đó mang lại. 

Máy vi tính ngày càng phổ biến rộng rãi, hỗ trợ đắc lực cho con người trong công việc. Chính vì vậy, việc giáo viên sử dụng máy vi tính để soạn giáo án thay vì phải ngồi viết từng trang như trước đây là chuyện hết sức bình thường. Với sự hỗ trợ của máy vi tính, những trang giáo án được trình bày đẹp hơn, thậm chí có cả hình ảnh minh họa. Sử dụng máy vi tính soạn giáo án, giáo viên không phải chép lại những phần “cứng” cơ bản của giáo án mà dành thời gian để đầu tư chỉnh sửa, thêm bớt kiến thức cho phù hợp với đối tượng học sinh của từng lớp học. Một giáo án, giáo viên có thể sử dụng nhiều năm; khi dạy đến tiết nào, giáo viên sẽ hiệu chỉnh giáo án của tiết dạy đó. Mặt khác, để thực hiện tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin, giáo viên phải có giáo án điện tử. Sử dụng máy vi tính soạn giáo án sẽ là nền tảng để giáo viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy.

Thế nhưng, hiện nay, một số trường ở TP. Cần Thơ lại không khó cho việc sử dụng máy vi tính soạn giáo án. Các trường này yêu cầu giáo viên phải có chứng chỉ tin học mới được dùng máy vi tính soạn giáo án. Điều này đã đi ngược với chủ điểm của Bộ GD-ĐT về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học. Mặt khác, nếu qui định giáo viên có chứng chỉ tin học mới được sử dụng máy vi tính soạn giáo án sẽ bất hợp lý ở chỗ nhiều giáo viên có bằng A, bằng B vi tính nhưng khi thực hành lại rất lúng túng, vụng về. Ngược lại, có những giáo viên tâm huyết, tự học dù không có bằng cấp nhưng lại sử dụng máy tính một cách thuần thục.

Vì đâu các trường có qui định như vậy? Theo một số cán bộ quản lý giáo dục, đã có tình trạng giáo viên copy giáo án của người khác, mua giáo án soạn sẵn hoặc lên mạng download về. Giáo án là “đứa con tinh thần” của mỗi giáo viên, thể hiện tâm huyết, trí tuệ của từng người. Quá trình soạn giảng là quá trình người giáo viên tìm tòi cái mới, cái hay để truyền đạt cho học sinh. Vì vậy, khi đứa con tinh thần là sự vay mượn sẽ không tránh khỏi tình trạng khập khễnh, tiết học không sinh động, học sinh khó tiếp thu.

Lý do nêu trên là điều đáng suy nghĩ. Nếu thực tế có những giáo viên thiếu trách nhiệm đối với công việc “trồng người” của mình đến thế thì lãnh đạo nhà trường, lãnh đạo ngành giáo dục nên mạnh dạn phê phán, thậm chí kỷ luật, thuyên chuyển sang làm công việc khác, không cho giảng dạy hoặc đưa ra khỏi ngành. Không thể để sự tiêu cực của một vài cá nhân gây khó khăn cho cả tập thể.

Thay vì cấm, hạn chế, ngành giáo dục quận Ô Môn có biện pháp để hạn chế tiêu cực. Ngành yêu cầu hiệu trưởng các trường phải đảm bảo giáo viên đủ khả năng sử dụng máy vi tính để soạn giáo án. Tất cả những bài soạn sẽ được lưu lại để đề phòng sự cố; nếu phát hiện có sự sao chép thì chính giáo viên và hiệu trưởng trường phải chịu trách nhiệm. Bên cạnh đó, các trường thường xuyên kiểm tra việc soạn giảng của giáo viên để khắc phục tình trạng giáo viên sao chép giáo án. 

Như thành một thói quen, những gì không quản lý được, các nhà quản lý lại “hạn chế” hoặc “cấm”. Thực tế, đây không phải là giải pháp tốt nhất. Các quy định hạn chế giáo viên sử dụng máy tính soạn giáo án vừa khiến những giáo viên tâm huyết bức xúc vừa đi ngược với chủ trương của Bộ GD-ĐT về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học. Nên chăng các trường cần xem lại những điều bất hợp lý này.

Thái Hải

Xung quanh vấn đề cho phép hay không cho phép soạn giảng bằng máy vi tính
Ngày nay công nghệ thông tin đóng một vai trò rất quan trọng trong nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành giáo dục và đào tạo. Ai cũng biết rằng nó là một trong những công cụ hiện đại và rất tốt phục vụ cho quá trình soạn giảng và lên lớp của giáo viên. Do tiện ích của việc sử dụng giáo án vi tính và giáo án điện tử, nhiều giáo viên đã và đang rất quan tâm đến hai loại hình giáo án này. Thậm chí trong tương lai không xa, trước yêu cầu phát triển của nền giáo dục hiện đại, việc biên soạn và sử dụng hai loại hình giáo án này có thể trở thành một trong những tiêu chí bắt buộc đối với nhà giáo. Để thực hiện được mục tiêu này, ngành giáo dục và đào tạo từ lâu đã có chủ trương khuyến khích giáo viên sử dụng hai loại giáo án này. Nhưng trong thực tế, việc sử dụng hai loại hình giáo án nói trên còn rất nhiều hạn chế do qui định của các cấp quản lý giáo dục và chính ngay bản thân giáo viên. Xung quanh vấn đề này, chúng tôi xin đưa ra thực tế và một số ý kiến sau đây:
- Thứ nhất, chúng ta phải thừa nhận một thực tế là còn rất nhiều giáo viên chưa có bằng cấp, chứng chỉ tin học cần thiết và chưa có khả năng sử dụng máy vi tính ở mức độ tối thiểu để phục vụ công việc soạn giảng nhưng vẫn có và sử dụng giáo án bằng vi tính. Đối tượng này là hoàn toàn không thể được phép. Nhưng cũng có nhiều thầy cô giáo tuy không có bằng cấp hay chứng chỉ gì về tin học nhưng khả năng thực hành máy tính của họ thì rất tốt (do tự học, tự nghiên cứu trên máy). ở nhiều cơ sở giáo dục không cho phép đối tượng này dùng giáo án vi tính với lý do không có đủ bằng cấp, chứng chỉ cần thiết. Vậy ngành giáo dục cũng cần phải có qui định cho vấn đề này, chẳng hạn phải có chứng chỉ A tin học, chứng chỉ tin học văn phòng... hoặc không cần phải có chứng chỉ gì nhưng cần phải qua kiểm định ở các trung tâm đào tạo để được công nhận khả năng thực hành là được. Về mặt lâu dài mà nói thì ngành giáo dục cần khuyến khích và tiến tới bắt buộc họ đi học và tạo mọi điều kiện thuận lợi về thời gian và vật chất để họ hoàn thành chương trình đạo tạo cơ bản nhất, phục vụ cho công việc của mình trong tương lai.
Thứ hai, ở một số cơ sở giáo dục, BGH không cho phép giáo viên (cho dù đã có bằng cấp, chứng chỉ hợp lệ, hoặc sử dụng vi tính tương đối tốt) soạn giảng bằng máy vi tính, thậm chí có cơ sở giáo dục cho phép giáo viên soạn bài bằng máy vi tính nhưng không cho in ra để lên lớp (?!). Lý do cho qui định này chỉ đơn giản là để ngăn ngừa giáo viên sao chép giáo án của nhau. Qui định này đã làm cho nhiều giáo viên tâm huyết với nghề nghiệp và có khả năng tự ứng dụng máy vi tính trong quá trình giảng dạy không đồng tình vì họ cho rằng họ hoàn toàn tự lập và sáng tạo. Tuy nhiên, suy nghĩ của BGH của một số cơ sở giáo dục là đúng đối với các giáo viên chỉ sao chép giáo án của đồng nghiệp để đối phó (để kiểm tra) mà hoàn toàn không có một chút thay đổi nào dù là rất cần thiết. Trong trường này, BGH và Tổ trưởng cần theo dõi và có cách quản lý chuyên môn hợp lý (có thể kiểm tra, thanh tra, dự giờ đột xuất, đối chất... để so sánh, đối chiếu) để loại trừ chứ không nên cấm toàn bộ giáo viên ở cơ sở mình soạn giảng bằng máy vi tính chỉ vì lý do sợ giáo viên sao chép của nhau.
- Thứ ba, có ý kiến cho rằng một khi giáo viên đã có giáo án cũ thì năm học sau họ chỉ cần in ra là xong hết và đôi khi không cần đọc lại trước khi lên lớp. Cho nên một số cơ sở giáo dục không cho giáo viên soạn bài bằng máy vi tính mà buộc họ phải soạn bằng bút mực để cho “nhớ” bài giảng. Quan điểm này là hoàn toàn không hợp lý vì nhiệm vụ của giáo viên là phải xem bài (sách giáo khoa, giáo án ...) trước khi lên lớp cho dù giáo án đó được viết tay hay bằng máy vi tính cho dù giáo viên đó đã giảng dạy lâu năm hay mới vào nghề. Hơn nữa, có giáo án cũ (trong máy vi tính) để in ra và xem trước khi lên lớp tiết kiệm cho họ bao nhiêu thời gian ngồi viết. Thời gian đó dành để đầu tư vào lĩnh vực khác của chuyên môn không có ích sao?
Như vậy việc soạn giảng bằng máy vi tính và giáo án điện tử là phù hợp với xu thế hiện đại hoá ngành GD nước nhà. Chúng tôi rất mong tất cả các cơ sở GD cho phép và tạo điều kiện thuận lợi để GV có thể sử dụng giáo án vi tính và giáo án điện tử trong quá trình giảng dạy.
Nguyễn Văn Tường (Trường THPT Quang Trung, Huyện Tây Sơn, Tỉnh Bình Định)

(Trích từ báo Giáo Dục & Thời Đại số 94)

Cứ cho là giáo án củ, sao chép .. nhưng thực chất là sự tiếp thu của học sinh, bây giờ theo phương pháp dạy học mới lấy học sinh làm trung tâm, chắc chắn giáo viên phải soạn giáo án theo pp đổi mới , Nhưng kinh nghiệm soạn giáo án theo pp đổi mới chưa chắc có nhiều giáo viên có kinh nghiệm, vậy soạn bằng máy vi tính dễ trao đổi, dễ triển khai đại trà, dễ sửa đổi phù hợp với từng trường,(giảm rất nhiều thời gian cho giáo viên nếu đã có cái khung mình chỉ thay đổi theo từng lớp cụ thể) sao lại không? và có chia sẻ thì sẽ có nhiều phản hồi và vẫn có cái chung, vẫn có cái riêng rồi tổ chức tổng kết, rút kinh nghiệm bằng diễn đàn này chẳng hạn,(như sách giáo khoa là chung nhưng mỗi thầy cô khi dạy cũng có cách riêng của mình), tận dụng công nghệ và công khai thông tin sẽ là sự thay đổi lớn trong quá trình dạy và học trong thời gian tới (vì bây giờ khuyến khích học sinh học nhóm, chia sẻ thông tin tại sao giáo viên không được chia sẻ giáo án) Rất mong các ý kiến tiếp tục của các đồng nghiệp. Vấn đề là cần chú ý đến giáo án hay chất lượng giảng dạy của GV? Cứ cho là một vài GV nào đó sẽ sao chép giáo án của người khác đi, nhưng hiệu quả giảng dạy của họ vẫn đảm bảo.

---

Trần Quốc Thường @ 16:22 27/07/2010
Số lượt xem: 648